Động Tiên Sơn hay động Khô là một động đẹp nổi tiếng ở khu vực Phong Nha-Kẻ Bàng. Cửa vào động Tiên Sơn nằm cách cửa động Phong Nha khoảng 1.000 m, ở độ cao so với mực nước biển khoảng 200 m.
Động Tiên Sơn có chiều dài là 980 m. Từ cửa động đi vào khoảng 400 m có một vực sâu chừng 10 m, và sau đó là động đá ngầm tiếp tục dài gần 500 m, khá nguy hiểm nên du khách chưa được phép đến khu vực này mà chỉ tham quan tới khoảng cách 400 m từ tính từ cửa động. Động này được phát hiện năm 1935, ban đầu, cư dân địa phương gọi động này là động Tiên, do vẻ đẹp kỳ bí thần tiên của nó.
[caption id="attachment_6595" align="aligncenter" width="500"]
Đường lên Động Thiên Sơn[/caption]Sau này động Tiên Sơn được gọi là động Khô, để phân biệt với động Phong Nha là động nước. Động Tiên Sơn là nơi có cảnh thạch nhũ và măng đá kỳ vĩ huyền ảo như trong động Phong Nha nhưng lại có nét riêng là các âm thanh phát ra từ các phiến đá và cột đá khi được gõ vào vang vọng như tiếng cồng chiêng và tiếng trống.
[caption id="attachment_6589" align="aligncenter" width="800"]
Cửa vào động Tiên Sơn hay động Khô[/caption]Theo các nhà khoa học thuộc Hội hang động Hoàng gia Anh, động Tiên Sơn được hình thành cách đây hàng chục triệu năm, khi một dòng nước chảy qua quả núi đã đục rỗng, bào mòn núi đá vôi Kẻ Bàng. Sau đó, do kiến tạo địa chất khối núi này hoặc đã được nâng lên, hoặc đã bị hạ xuống khiến các khối đá đổ sụp ngăn chặn dòng chảy làm nên động Tiên Sơn ở phía trên. Còn phần có sông ngầm chảy qua tạo ra hang động Phong Nha.
[caption id="attachment_6596" align="aligncenter" width="500"]
Phong cảnh nhìn từ đường lên Động Tiên Sơn[/caption]Dù động Phong Nha và động Tiên Sơn nằm liền kề nhau nhưng giữa hang động này lại không thông nhau. Cư dân địa phương đã nhặt được một số hiện vật có thể là di chỉ của người xưa ở trên bãi đất bằng phẳng trước cửa động.
[caption id="attachment_6590" align="aligncenter" width="500"]
Lối vào động Tiên Sơn[/caption]Phong cảnh trong động Tiên Sơn được ví ví như chốn “bồng lai tiên cảnh”. Tua tủa trong động là hàng ngàn khối nhũ đá với nhiều màu sắc hư ảo. Vòm động cao, thoáng nổi rõ nhiều vân có màu như vàng bạc. Những hàng cột đá màu cẩm thạch mang nhiều dáng vẻ kỳ diệu khiến người ta ngây ngất, như đang lạc vào thiên cung hay thủy cung vậy.
[caption id="attachment_6591" align="aligncenter" width="500"]
Thạch nhủ trong Động Tiên Sơn[/caption]Động Tiên Sơn có nét đặc biệt hơn động Phong Nha là có những phiến đá và cột đá cộng hưởng âm. Khi người ta gõ nhẹ vào thì nó sẽ phát ra những âm thanh lạ kỳ, như tiếng cồng chiêng, tiếng trống vọng ra từ chốn sâu thẳm của lòng đất.
[caption id="attachment_6593" align="aligncenter" width="500"]
Du khách tham quan Động Tiên Sơn[/caption]Càng dần sâu vào động, lối đi càng khuất khúc, uốn mình len lõi qua những khe thạch nhũ. Có nơi bạn phải cúi thấp mình xuống hay lách nghiêng người mới qua được. Những hình ảnh kỳ ảo, những nét đẹp đọc đáo tự nhiên của thạch nhũ treo lơ lửng ở trần động hay măng đá hướng từ mặt đất nhô lên, sẽ khiến cho bạn thực sự như lạc vào giữa một thế giới mới lạ.
[caption id="attachment_6592" align="aligncenter" width="450"]
Dòng nhũ đá chảy dài mềm mại như tấm rèm nhiều màu sắc[/caption]Theo các nhà khoa học thuộc Hội hang động Hoàng gia Anh, động Tiên Sơn được hình thành cách đây hàng chục triệu năm, khi một dòng nước chảy qua quả núi đã đục rỗng, bào mòn núi đá vôi Kẻ Bàng. Sau đó, do kiến tạo địa chất khối núi này hoặc đã được nâng lên, hoặc đã bị hạ xuống khiến các khối đá đổ sụp ngăn chặn dòng chảy làm nên động Tiên Sơn ở phía trên. Còn phần có sông ngầm chảy qua tạo ra hang động Phong Nha.
Sông Son và động Phong Nha đã có câu chuyện cảm động về vị đại sư cứu nhân độ thế, thì Tiên Sơn có chuyện về tình yêu giữa người con trai dũng cảm của trần gian với nàng tiên giữ thanh bảo kiếm của nhà Trời. Chàng trai đã một phen liều mình vượt núi cao vực thẳm đi tìm các tiên nữ để mượn bảo kiếm về trừ diệt loài thủy quái đang làm hại dân lành. Thừa lúc các nàng tiên trút bỏ xiêm y trên bờ để xuống suối tắm, chàng lén lấy được bảo kiếm, nhờ đó diệt được yêu quái, trừ hại cho dân. Khi trở lại nơi ở của các tiên nữ để trả kiếm thiêng, thấy tiên nữ nọ ngồi khóc mà không dám bay về Trời vì tội để mất kiếm, chàng trai đã thổ lộ hết sự tình. Nghe xong, nàng tiên cảm phục mà đem lòng yêu chàng, thạch động này từ đó trở thành nơi hò hẹn của hai người. Thiên đình biết chuyện, bèn triệu tiên nữ về Trời để trừng phạt. Từ khi về Trời, tiên nữ héo hắt đi vì nhớ chàng trai, còn chàng trai cũng đêm ngày khắc khoải mong gặp tiên nữ. Tình cảm của họ đã làm động lòng Trời; Ngọc Hoàng bèn sai các vị tiên tạo ra cho thạch động nơi đây có vẻ đẹp giống như thiên đình và cho phép tiên nữ xuống trần kết duyên với chàng trai, mang theo cả bảo kiếm để hai người chăm lo cuộc sống của muôn dân. Cho nên nói Tiên Sơn đẹp như tiên giới là vậy…
